Addison-crisis
Inleidend
In normale situaties, bij gezonde mensen, maakt de bijnier bij stress extra cortisol aan. Bij een niet goed werkende bijnier(schors) gebeurt dat niet. Dan moet om een Addison-crisis te voorkomen extra corticosteroïden worden ingenomen of gegeven. In principe kan elke patiënt die een verminderde bijnier functie heeft als gevolg van langdurig gebruik van corticosteroïden met een dergelijke crisis te maken krijgen.
Bij een Addison-crisis moet zo snel mogelijk de hoeveelheid corticosteroïden in het lichaam worden aangevuld. Een acuut tekort kan ontstaan bij ernstige stress. Onder stress verstaan we dan niet alleen ernstige psychische stress, maar ook lichamelijke stress (= lichamelijk belasting).
Verschijnselen Addison-crisis
Als u denkt dat u ‘tegen een crisis aanzit’ en u kunt nog medicatie slikken, dan heeft het weinig zin om bijv. 2,5 mg extra te nemen. Neem dan minimaal 10-20 in één keer om echt een snelle en voldoende aanvulling van het corticosteroïd niveau te realiseren.
De verschijnselen van een Addison-crisis kunnen zowel acuut als sluipend voordoen. Voorbeelden van een acute situatie zijn een ongeval met ernstige lichamelijk verwondingen of bij een operatie waarbij niet vooraf gezorgd is voor een infuus met corticosteroïden.
De meeste kenmerkende verschijnselen zijn:
- gebrek aan eetlust
- misselijkheid (wee gevoel in de maagstreek)
- braken
- krampende buikpijn en diarree (soms met koorts)
- afwezig en suf zijn en zwak voelen
- neiging tot flauwvallen
Ook bij koorts boven de 38 graden Celsius wordt geadviseerd flink extra te nemen, bijv. 60 en 30 mg hydrocortison, om zo niet in een addicon-crisis te geraken. Als de koorts gezakt is in enkele dagen afbouwen tot normale dagdosering.
Wat te doen bij een Addison-crisis?
* Slik extra pillen ('s morgens 60 mg en 's middags 30 mg hydrocortison of:
75 mg en 37,5 mg cortisonacetaat.)
* Als extra slikken niet lukt door braken en/of diarree,
plaats dan een noodinjectie (bijv. 100mg Solu-Cortef.) Zie de film.
Neem daarna contact op met de afdeling endocrinologie van uw ziekenhuis
of als deze gesloten is bel de Spoed Eisende Hulp (S.E.H.).
* Indien u de huisarts(enpost) of nog beter de Spoed Eisende Hulp belt,
dan altijd melden dat u bijnierschorsinsufficiëntie heeft!
Het medisch team moet verteld worden dat u corticosteroïd afhankelijk bent.
N.B. Als u twijfelt of de dosis verhoogd moet worden, bedenk dan dat het altijd veiliger is om kortdurend teveel dan te weinig te nemen.
U kunt natuurlijk altijd uw arts raadplegen.
Informatie endocrinologie Nijmegen
(bijgewerkt: 07-05-2010)